Oznakowanie treści AI od 2 grudnia 2026: czego unijny AI Act wymaga od dostawców

Oznakowanie treści AI na podstawie unijnego aktu w sprawie sztucznej inteligencji (AI Act): od 2 grudnia 2026 r. dostawcy starszych generatywnych systemów AI muszą czytelnie dla maszyn oznaczać swoje obrazy, filmy, nagrania audio i teksty. Widocznego ostrzeżenia dla każdego użytkownika ten termin nie wprowadza.

2 grudnia 2026 r. w Unii Europejskiej (UE) kończy się ważny okres przejściowy w zakresie oznakowania treści AI. Dotyczy to dostawców generatywnych systemów AI, które były na rynku już przed 2 sierpnia 2026 r. Muszą oni oznaczyć obrazy, filmy, nagrania audio i teksty wygenerowane przez AI w formacie czytelnym dla maszyn, na przykład za pomocą metadanych lub cyfrowych znaków wodnych. Dla użytkowników oznacza to, że nie każdy tekst i nie każdy obraz stworzony przez AI będzie od tego dnia automatycznie opatrzony widocznym dla człowieka ostrzeżeniem. Widoczne oznaczenia dla ludzi reguluje AI Act w innym miejscu i dotyczą one tylko niektórych przypadków po stronie użytkowników systemu (tzw. podmiotów stosujących).

Podstawą jest artykuł 50 rozporządzenia (UE) 2024/1689, zmienionego przez rozporządzenie zmieniające (UE) 2026/1744 (tzw. AI Omnibus). Komisja Europejska wyjaśniła te obowiązki w swoich pytaniach i odpowiedziach dotyczących artykułu 50. Kluczowe jest to, kto dostarcza system AI, kto go wykorzystuje i czy oznakowanie musi być czytelne dla maszyn, czy widoczne dla człowieka. W Polsce za nadzór nad rynkiem systemów AI odpowiada od 2026 r. Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). Dlaczego takie oznaczenia słabo sprawdzają się w tekstach, wyjaśnia nasz komentarz wydawcy o znakach wodnych AI.

Co zmienia się 2 grudnia

Artykuł 50 AI Act obowiązuje w zasadzie od 2 sierpnia 2026 r. Dla dostawców systemów AI, które generują syntetyczne treści audio, obrazu, wideo lub tekstu i zostały wprowadzone na rynek jeszcze przed tą datą, zmienione rozporządzenie przewiduje ograniczoną regułę przejściową: niezbędne kroki w celu wykonania obowiązków z artykułu 50 ust. 2 muszą zrealizować do 2 grudnia 2026 r. Dla systemów, które trafiają na rynek po 2 sierpnia, obowiązki te obowiązują już od momentu wprowadzenia do obrotu.

Przepis dotyczy w pierwszym rzędzie dostawców systemów – czyli osób fizycznych lub prawnych, które opracowują system (lub zlecają jego opracowanie) i wprowadzają go na rynek unijny albo oddają do użytku pod własną nazwą lub znakiem towarowym. Według Komisji wymogi mogą obejmować również dostawców spoza UE, jeśli wyniki działania ich systemu są wykorzystywane w Unii – co ma znaczenie także dla dostawców działających na polskim rynku spoza Europy.

Wymaga się oznaczenia wygenerowanych lub zmanipulowanych treści w formacie czytelnym dla maszyn oraz uczynienia ich technicznie wykrywalnymi. Rozwiązania powinny być skuteczne, interoperacyjne, odporne i wiarygodne, o ile jest to technicznie możliwe. Rozporządzenie uwzględnia jednocześnie ograniczenia poszczególnych rodzajów mediów, koszty oraz aktualny stan techniki.

Istnieją wyjątki: obowiązek oznakowania nie obejmuje m.in. sytuacji, w których system wykonuje tylko funkcję pomocniczą przy zwykłej edycji lub nie zmienia istotnie danych dostarczonych przez użytkownika albo ich znaczenia. Konkretne odgraniczenie zależy od zastosowania; Komisja opisuje przykłady w swoich wytycznych dotyczących obowiązków przejrzystości.

Czytelne dla maszyn to nie to samo, co widoczne

Oznakowanie czytelne dla maszyn ma umożliwić systemom technicznym rozpoznanie, że dana treść AI została sztucznie wygenerowana lub zmieniona. Dla użytkownika może być ono niewidoczne. Wynika z tego, że oznakowanie po stronie dostawcy nie zastępuje automatycznie widocznego ostrzeżenia, jeśli podmiot stosujący system (operator) ma własny obowiązek ujawnienia na podstawie artykułu 50 ust. 4.

I odwrotnie: okres przejściowy nie nakłada na żadną osobę prywatną obowiązku samodzielnego opatrzenia swoich zdjęć z wakacji wygenerowanych przez AI widoczną etykietą od 2 grudnia. Rozporządzenie wyraźnie rozróżnia obowiązki dostawcy od obowiązków podmiotu stosującego. Treści, które powstały i zostały udostępnione jeszcze przed 2 sierpnia 2026 r., według wskazówek Komisji nie muszą być oznakowane z mocą wsteczną.

Kiedy użytkownik musi coś ujawnić

Widoczne obowiązki podmiotów stosujących system obowiązują niezależnie. Kto za pomocą systemu AI tworzy lub zmienia treści obrazu, audio lub wideo, które przypominają istniejące osoby, przedmioty, miejsca lub zdarzenia i mogłyby fałszywie wydawać się autentyczne lub wiarygodne, musi ujawnić, że treści te zostały sztucznie wygenerowane lub zmienione. Informacja musi być jasno rozpoznawalna dla człowieka. W przypadku dzieł oczywiście artystycznych, kreatywnych, satyrycznych lub fikcyjnych ujawnienie może nastąpić w odpowiedniej formie, bez naruszania prezentacji lub odbioru dzieła.

Dla tekstów wygenerowanych lub zmienionych przez AI obowiązuje węższa reguła: dotyczy ona tekstów publikowanych w celu informowania opinii publicznej o sprawach mających znaczenie publiczne. Obowiązek ujawnienia nie obejmuje sytuacji, w której tekst przeszedł ludzką weryfikację lub redakcyjną kontrolę, a za publikację odpowiedzialność redakcyjną ponosi osoba fizyczna lub prawna.

Komisja opisuje ludzką weryfikację jako merytoryczną, fachową kontrolę treści. Samo sprawdzenie ortografii czy gramatyki nie wystarcza. Dla serwisu dziennikarskiego liczy się więc rzeczywista redakcyjna kontrola treści i odpowiedzialność za publikację – czysto formalna kontrola nie byłaby równoważną weryfikacją.

Przy zwykłej, bezpośredniej interakcji z chatbotem obowiązuje jeszcze inna reguła: dostawcy muszą informować ludzi, że rozmawiają z systemem AI, o ile nie jest to już oczywiste. Również ten przepis znajduje się w artykule 50 i nie jest częścią przedłużenia terminu do 2 grudnia.

Co to oznacza w Polsce: KRiBSI

AI Act to unijne rozporządzenie – obowiązuje w Polsce bezpośrednio i w tym samym brzmieniu jak w innych państwach członkowskich, bez konieczności odrębnej ustawy krajowej dla samego artykułu 50. Polska uzupełniła jednak unijne przepisy własnym systemem nadzoru: 24 lipca 2026 r. prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę o systemach sztucznej inteligencji, która powołuje Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI) jako centralny organ nadzoru rynku systemów AI w Polsce i punkt kontaktowy z instytucjami unijnymi oraz organami innych państw członkowskich.

Zgodnie z doniesieniami o pracach nad ustawą, inauguracyjne posiedzenie komisji było planowane na listopad 2026 r., po wyborze przewodniczącego przez Sejm za zgodą Senatu w październiku. Komisja ma przyjmować skargi obywateli na podstawie artykułu 85 AI Act, prowadzić postępowania wyjaśniające, przyjmować zgłoszenia poważnych incydentów związanych z AI, a w razie bezpośredniego zagrożenia dla życia, zdrowia lub bezpieczeństwa – nakazywać natychmiastowe wycofanie systemu z rynku. Może też nakładać kary administracyjne w ramach unijnej skali, która dla najpoważniejszych naruszeń przewiduje grzywny do 35 mln euro lub 7 procent globalnego obrotu rocznego przedsiębiorstwa.

Dla dostawców działających w Polsce i podlegających obowiązkom z artykułu 50 oznacza to: skargi dotyczące nieoznakowanych treści AI, które trafiają do polskich użytkowników, mogą być kierowane do KRiBSI jako krajowego organu nadzoru rynku. Dokładny zakres kompetencji komisji w pierwszych miesiącach jej działania wciąż się kształtuje, dlatego ten punkt wymaga obserwacji w kolejnych tygodniach.

Użycie prywatne i starsze treści

Komisja Europejska rozróżnia użycie prywatne, niezawodowe, od zastosowania zawodowego lub gospodarczego. Kto korzysta z AI wyłącznie prywatnie, według tej interpretacji nie jest podmiotem stosującym w rozumieniu tych przepisów. Jeśli jednak AI jest wykorzystywana regularnie w celu gospodarczym lub w ramach działalności zawodowej, dana osoba lub organizacja może być podmiotem stosującym.

Dla konsumentów ważne jest przede wszystkim, by nie mylić czytelnego dla maszyn oznaczenia pochodzenia z widocznym ostrzeżeniem. W przypadku niektórych deepfake’ów lub nieskontrolowanych redakcyjnie tekstów na tematy publiczne może być wymagane widoczne oznaczenie. We wszystkich pozostałych przypadkach obowiązek zależy od konkretnego systemu i roli danej osoby. Unijne przepisy o przejrzystości AI nie zmieniają przy tym innych regulacji, na przykład dotyczących ochrony dóbr osobistych czy prawa autorskiego.

Interesuje nas Wasza opinia: Czy przy treściach generowanych przez AI powinno być wymagane raczej widoczne oznaczenie, techniczny dowód pochodzenia, czy obydwa rozwiązania naraz?

Napiszcie nam swoją opinię w komentarzach.

Źródła i stan na dzień

• Skonsolidowane rozporządzenie (UE) 2024/1689, w szczególności artykuł 50 oraz reguła przejściowa z artykułu 111.
• Rozporządzenie (UE) 2026/1744 zmieniające AI Act.
• Komisja Europejska: obowiązki przejrzystości na podstawie artykułu 50 – pytania i odpowiedzi.
• Komisja Europejska: wytyczne dotyczące obowiązków przejrzystości dla dostawców i podmiotów stosujących niektóre systemy AI.
• Prawo.pl: Prezydent podpisał ustawę o systemach AI, 24 lipca 2026 r. (powołanie KRiBSI).

Stan rzeczy i daty badań: 9 listopada 2026 r.

Nota przejrzystości: przy researchu, strukturyzowaniu i tworzeniu tego artykułu wykorzystano narzędzia wspomagane przez AI. Wykorzystane źródła są podane w artykule. Publikacja następuje wyłącznie po ręcznym, redakcyjnym zatwierdzeniu. Wersja krajowa na podstawie artykułu Trendy w Sieci, opracowana i zbadana dla Polski.