Znaki wodne AI od 2 grudnia 2026 r.: unijny obowiązek i wciąż nieznany nadzorca w Polsce

Artykuł 50 unijnego aktu o AI: niewidoczne oznaczenie znika już przy pierwszej przeróbce tekstu, a Polska wciąż nie ma gotowego organu nadzoru

Od 2 grudnia 2026 r. nawet starsze systemy AI obecne na unijnym rynku muszą oznaczać swoje treści w sposób czytelny dla maszyn. Brzmi jak ochrona konsumentów, ale to przede wszystkim biurokracja z wbudowaną datą ważności.

Tego dnia kończy się okres przejściowy przewidziany w unijnym akcie o AI (rozporządzeniu (UE) 2024/1689), który w Polsce obowiązuje bezpośrednio, bez odrębnej ustawy wdrażającej. Dotyczy to dostawców, czyli producentów generatorów obrazu, wideo i tekstu, których systemy były już na rynku przed 2 sierpnia 2026 r. Podstawą prawną jest art. 50 ust. 2, który wymaga, by treści wygenerowane przez AI były technicznie wykrywalne, na przykład poprzez metadane lub cyfrowe znaki wodne. Co dokładnie przewiduje ten termin, wyjaśniamy w naszym artykule o oznaczaniu treści AI.

Znaki wodne w tekstach: niewiele więcej niż wzorzec statystyczny

Problem widać najwyraźniej przy tekstach. Znak wodny w języku to tylko wzorzec statystyczny: AI dobiera słowa według ukrytej reguły, którą program weryfikujący później rozpoznaje. Google stosuje już taką metodę pod nazwą SynthID.

Kto przestawi, przetłumaczy lub skróci zdanie, niszczy ten wzorzec. W przeciwieństwie do plików graficznych, zwykły tekst nie zawiera metadanych. Samo rozporządzenie to przyznaje: wymaga oznaczenia tylko „o ile jest to technicznie wykonalne”. Przepis, który od razu zawiera własny wyjątek, ostatecznie reguluje bardzo niewiele.

Przy obrazach nie jest wcale lepiej

Metadane znikają, gdy tylko platforma zmniejszy obraz albo ktoś zrobi zrzut ekranu. Znaki wodne wbudowane w piksele są bardziej odporne, ale też nie są bezpieczne przed celową manipulacją. Kto chce szerzyć dezinformację, po prostu korzysta z modelu spoza unijnych zasad albo usuwa oznaczenie.

Komisja Europejska przedstawiła w czerwcu 2026 r. dobrowolny kodeks postępowania dotyczący oznaczania treści wygenerowanych przez AI, oparty na kilku warstwach metadanych i znaków wodnych. On również nie oferuje wiarygodnego rozwiązania dla tekstów.

Kto ma to nadzorować w Polsce

Jako centralny organ nadzoru rynku dla unijnego aktu o AI planowana jest nowa instytucja – Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), która ma przyjmować skargi, prowadzić kontrole i nakładać kary. Odpowiednią ustawę Sejm uchwalił 3 lipca 2026 r., przyjmując część poprawek Senatu, jednak w połowie listopada 2026 r. nie była ona jeszcze podpisana przez prezydenta ani w mocy. Ustawa nie precyzuje wprost, czy KRiBSI będzie też organem właściwym dla obowiązku oznaczania z art. 50.

Dopóki ustawa nie wejdzie w życie, w Polsce formalnie nie działa żaden organ nadzoru rynku dla aktu o AI, co oznacza niepewność co do tego, kto faktycznie skontroluje i wyegzekwuje obowiązek oznaczania treści od 2 grudnia 2026 r. Polska prasa prawnicza i branżowa szeroko opisywała ogólne obowiązki przejrzystości obowiązujące od 2 sierpnia 2026 r.

Kogo naprawdę dotyka ten obowiązek

Wielkie amerykańskie koncerny wbudowują tę technologię niemal przy okazji. Mniejsi europejscy dostawcy, w tym polskie startupy AI, muszą za to wyłożyć pieniądze, obsługę prawną i czas na rozwój, których brakuje im w konkurencji z gigantami. Przepis, który miał wzmocnić europejską suwerenność technologiczną, ostatecznie umacnia więc liderów rynku zza oceanu.

To, że terminy były nierealne, UE sama przyznała. Rozporządzeniem omnibus ws. AI (UE) 2026/1744 przesunęła kluczowe terminy aktu o AI – milczące przyznanie, że regulacja wyprzedziła możliwości technologii.

Sensowna zasada dla redakcji

Dla portali informacyjnych ważniejszy jest inny przepis, obowiązujący już od 2 sierpnia 2026 r. Zgodnie z art. 50 ust. 4, teksty tworzone z pomocą AI na tematy ważne dla opinii publicznej nie wymagają żadnej adnotacji, jeśli człowiek zweryfikował ich treść merytorycznie, a dana osoba lub firma bierze za nie odpowiedzialność redakcyjną. Zwykła korekta ortograficzna do tego nie wystarczy, zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej.

Z kolei zwodniczo realistyczne obrazy AI przedstawiające prawdziwe osoby, miejsca lub wydarzenia, tzw. deepfake’i, zawsze muszą być oznaczone w widoczny sposób. Nie ma w tym nic złego: tak właśnie wygląda odpowiedzialność – człowiek firmuje treść własnym nazwiskiem. Za naruszenie obowiązków przejrzystości art. 99 ust. 4 rozporządzenia przewiduje kary do 15 mln euro lub 3% światowego rocznego obrotu.

Podsumowanie: odpowiedzialność, nie obowiązek techniczny

Niewidoczne oznaczenie, które znika przy pierwszej edycji, w żaden sposób nie chroni przed wprowadzeniem w błąd. Chronią za to redakcje, które weryfikują fakty, ujawniają źródła i ponoszą odpowiedzialność. UE powinna wzmacniać właśnie tę odpowiedzialność, zamiast obciążać europejskich dostawców AI obowiązkami technicznymi, które mijają się z celem.

Zwolennicy obowiązku argumentują inaczej: nawet niedoskonałe oznaczenie sprawia, że masowo generowane fałszywe treści stają się wykrywalne na dużą skalę, ponieważ platformy mogą je automatycznie odczytać – zwłaszcza przed wyborami. Ten argument zasługuje na poważne potraktowanie. Nie uzasadnia on jednak obowiązku, który przy tekstach jest technicznie niemal niemożliwy do wyegzekwowania.

Źródła i data

• Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (akt o AI), w szczególności art. 50 i art. 99
• Komisja Europejska: wytyczne dotyczące obowiązków przejrzystości dla dostawców i podmiotów stosujących niektóre systemy AI
• Rozporządzenie (UE) 2026/1744 zmieniające akt o AI (omnibus AI)
• Google DeepMind: SynthID
• Forsal.pl: Polska powołuje nowy organ do kontroli AI – będzie przyjmował skargi i nakładał kary
• getsix: AI Act transparency obligations from 2 August 2026 – what must companies in Poland implement

Stan badań i danych na: 9 listopada 2026 r.

Nota przejrzystości: przy researchu, strukturyzacji i tworzeniu tego artykułu wykorzystano narzędzia wspomagane AI. Wykorzystane źródła są wskazane w artykule. Publikacja następuje dopiero po ręcznej akceptacji redakcyjnej. Lokalne wydanie przygotowane na podstawie artykułu z Trendy w Sieci, opracowane dla Polski.