Koszty ogrzewania 2027: Polska ma niemal taki sam termin jak Niemcy

Polskie prawo wymaga zdalnego odczytu liczników ciepła od 1 stycznia 2027 r. oraz comiesięcznej informacji o zużyciu już od 2022 roku.

Od 1 stycznia 2027 r. liczniki i podzielniki ciepła w polskich blokach mają umożliwiać zdalny odczyt zużycia. Zarządcy już od 2022 r. muszą co miesiąc bezpłatnie informować mieszkańców o zużyciu ciepła.

Podstawą jest nowelizacja ustawy o efektywności energetycznej z 20 kwietnia 2021 r., która wdrożyła do polskiego prawa unijną dyrektywę 2018/2002 o efektywności energetycznej. Zmieniła ona m.in. Prawo energetyczne, dodając obowiązki dotyczące opomiarowania i informowania o zużyciu ciepła w budynkach wielolokalowych – blokach, kamienicach i budynkach wspólnot mieszkaniowych podłączonych do sieci ciepłowniczej lub własnej kotłowni.

W Niemczech te same unijne przepisy trafiły do Heizkostenverordnung (rozporządzenia o kosztach ogrzewania) z analogicznym skutkiem: miesięczna informacja o zużyciu obowiązuje tam od 2022 r., a termin wymiany starszych liczników na urządzenia zdalnego odczytu mija 31 grudnia 2026 r. Różnica dni między obydwoma terminami jest więc kosmetyczna.

Jaki termin obowiązuje w Polsce?

Zgodnie z art. 16 ustawy z 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw, właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego ma do dnia 1 stycznia 2027 r. wymienić ciepłomierze, podzielniki kosztów ogrzewania lub wodomierze ciepłej wody zamontowane przed wejściem w życie nowelizacji (22 maja 2021 r.) na urządzenia z funkcją zdalnego odczytu.

Obowiązek wyposażenia lokali w takie urządzenia wynika z nowego art. 45a ust. 7 Prawa energetycznego i – podobnie jak w Niemczech – nie jest bezwzględny: ustawa uzależnia go od tego, czy jest to technicznie wykonalne i opłacalne (art. 45a ust. 7a-7b). Przykładowe kryteria to koszt montażu i obsługi urządzeń w zestawieniu z przewidywanymi oszczędnościami energii. Ustawa nie przewiduje jednak ogólnego zwolnienia dla całych kategorii starszych budynków.

Dla porównania: w Niemczech § 5 ust. 3 Heizkostenverordnung wyznacza na to samo zadanie termin 31 grudnia 2026 r. Obydwa kraje transponowały tę samą dyrektywę unijną 2018/2002, zmieniającą dyrektywę 2012/27/UE o efektywności energetycznej – stąd zbliżone, choć nie identyczne, terminy i konstrukcja przepisów.

Co pokazuje comiesięczna informacja?

Jeśli rozliczenie kosztów ciepła opiera się na wskazaniach urządzeń z funkcją zdalnego odczytu, właściciel lub zarządca budynku ma obowiązek – wynikający z art. 45c ust. 2 Prawa energetycznego – nieodpłatnie umożliwić mieszkańcom uzyskanie informacji o zużyciu ciepła raz w miesiącu. Ten miesięczny tryb obowiązuje od 1 stycznia 2022 r.; wcześniej, w okresie przejściowym do końca 2021 r., częstotliwość wynosiła raz na pół roku (a przy rozliczeniach elektronicznych na żądanie – raz na kwartał).

Niezależnie od zdalnego odczytu, art. 45c ust. 1 Prawa energetycznego nakłada też ogólny obowiązek: informacja o rozliczeniu kosztów zakupu ciepła musi trafiać do wszystkich użytkowników lokali nieodpłatnie nie rzadziej niż raz w roku. Ustawa nie precyzuje jednolitego wzoru miesięcznej informacji analogicznego do niemieckiego – tam przepisy wprost wymieniają zużycie w kilowatogodzinach oraz porównanie z poprzednim miesiącem i rokiem.

Czym różni się to od Niemiec?

Konstrukcja jest zaskakująco podobna: oba kraje wdrożyły tę samą unijną dyrektywę, oba wymagają zdalnego odczytu w podobnym terminie (początek 2027 r.) i oba wprowadziły comiesięczną informację o zużyciu już od 2022 r. Różnice dotyczą raczej szczegółów technicznych i sankcji.

W Niemczech § 12 ust. 1 Heizkostenverordnung daje najemcy wprost prawo do obniżenia o 3 procent własnego udziału w kosztach, jeśli właściciel nie zainstalował wymaganych urządzeń zdalnego odczytu lub nie przekazał informacji zgodnie z przepisami. Polskie Prawo energetyczne nie przyznaje najemcy analogicznego, bezpośredniego prawa do potrącenia części opłaty – naruszenie obowiązków z art. 45a i 45c jest natomiast, zgodnie z nowo dodanym art. 56 ust. 1 pkt 6a Prawa energetycznego, czynem zagrożonym karą pieniężną nakładaną w trybie przepisów Prawa energetycznego. Mieszkaniec, któremu nie przekazano wymaganych informacji, nie ma więc w Polsce prostego odpowiednika niemieckiego trzyprocentowego upustu – może za to zgłosić naruszenie zarządcy lub, w razie sporu co do rozliczenia, dochodzić swoich praw na drodze cywilnej.

Dokładna wysokość i tryb nakładania kary pieniężnej w Polsce zależą od konkretnego postępowania administracyjnego i nie są przedmiotem tego artykułu – ustawa określa jedynie sam czyn podlegający sankcji.

Co może zrobić najemca lub mieszkaniec?

Pierwszym krokiem jest sprawdzenie, czy w budynku w ogóle zainstalowano liczniki lub podzielniki z funkcją zdalnego odczytu i czy przepisy o indywidualnym rozliczaniu kosztów ciepła w ogóle mają zastosowanie do danej instalacji. Odpowiedź najlepiej uzyskać od zarządcy budynku, wspólnoty mieszkaniowej lub spółdzielni mieszkaniowej – to one odpowiadają za wykonanie obowiązków z Prawa energetycznego.

Jeśli zdalny odczyt już działa, a mimo to nie ma dostępu do comiesięcznej informacji o zużyciu, warto zgłosić to pisemnie zarządcy, powołując się na art. 45c ust. 2 Prawa energetycznego. Przy wątpliwościach co do rocznego rozliczenia kosztów ciepła pomocna bywa też rozmowa z rzecznikiem konsumentów lub lokalną organizacją konsumencką – podobnie jak w Niemczech, pojedyncza miesięczna informacja o zużyciu nie zastępuje pełnego rozliczenia rocznego i nie da się z niej samodzielnie wyliczyć ostatecznej dopłaty.

Otrzymują już Państwo comiesięczne informacje o zużyciu ciepła – i czy pomagają one lepiej ocenić własne rachunki? Podzielcie się Państwo swoimi doświadczeniami i pytaniami w komentarzach.

Źródła i stan na dzień

• Ustawa z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2021, poz. 868), w szczególności art. 3 (zmiany w Prawie energetycznym: art. 45a, 45c, 56 ust. 1 pkt 6a) oraz art. 15-16 (przepisy przejściowe); pobrano 8 listopada 2026 r.
• Heizkostenverordnung, w szczególności §§ 5, 6a i 12 (w języku niemieckim); pobrano 8 listopada 2026 r.

Stan badania i danych: 8 listopada 2026 r.

Uwaga o przejrzystości: w badaniu, strukturyzowaniu i pisaniu tego artykułu wykorzystano narzędzia wspierane przez AI. Źródła wykorzystane w artykule są w nim wskazane. Publikacja następuje tylko po ręcznej akceptacji redakcyjnej.

Wersja krajowa opracowana na podstawie artykułu z Trendy w Sieci, dla Polski.